Back to top

Vergelijking pneumatherapie en psychotherapie

Inleiding van Karel Kraan, gehouden op vrijdagavond 16 november 1979 op de theologencursus Charismatisch pastoraat.

Empathie bij psychotherapie

Een psychotherapeut gaat dan ook een diepe gevoelsrelatie met zijn cliënt aan. Daarvoor wordt dan vaak het woord empathie gebruikt. Het grote middel in de psychotherapie is dan ook de empathie, de invoeling. Het lijkt op sympathie. Sympathie betekent samen. Men vindt elkaar sympathiek. Empathie, daar ga je voor zitten om de ander heel diep in te voelen. Een belangrijk ding is de mensen de moed te geven om te durven voelen wat zij voelen. Dit is een van de moeilijkste dingen, je moet er dikwijls diep voor graven, om te onderkennen wat je voelt. Dat moet er een grote veiligheid zijn en vertrouwelijkheid, willen deze gevoelens boven komen. Dat is dus wat er door empathie, door het diepe invoelen, van de ander kan gebeuren.

Empathie bij innerhealing

Er zijn mensen die in andere dingen heel dicht bij ons staan, die toch bezwaar maken dat wij in de innerhealing empathie gebruiken. Ze zeggen: je mag geen gevoelsrelatie met confidenten opbouwen. Empathie kan toegepast worden in het luisteren, daarna moet je overgaan tot gebed en dan wordt het van boven gegeven. Dan luistert de confident en je draagt hem op aan de Heer en zegent hem. Er mag niet gebeden worden vanuit een gevoelsrelatie. Deze is beëindigd met het inleidende gesprek.

Wij zijn echter een andere mening toegedaan, namelijk dat empathie diep door gaat. Als we eerst naar elkaar geluisterd hebben en we gaan daarna bidden (we doen dus de bediening) dan moeten we voor openstaan dat de Heilige Geest zelf in de confident werkt en dat de confident aanwijzingen geeft hoe we verder moeten gaan. Juist in de bediening, in het bidden en de handoplegging moet de dialoog bewaard blijven. Empathie is heel stil en diep luisteren, naar de Heer. Luisteren naar wat er voor gevoelsuitingen zijn en tegelijk een luisteren naar wat de Heer zegt door de confident.

Een voorbeeld van pneumatische therapie

Er kwam eens een Indonesisch meisje bij mij die zwaar beïnvloed was door magie, dit was al diep in haar jeugd gebeurd, door een mannelijke baboe, die helemaal voor haar zorgde en aan wie zij zich had gebonden. Er was een heleboel gebeurd waar zij zich niets meer van herinnerde. Zelfs een psychiater kon het niet bij haar naar boven halen. Zij wilde over haar moeilijkheden van vandaag praten en die waren eindeloos, verder sloot zij zich af. Het was bijna dwangmatig. Toch moest ze terug naar het begin van de moeilijkheden. Daar was ze erg bang voor. Maar de Heilige Geest is onze Chirurg bij deze operaties. Hij doet je geen pijn. Dat is het geheim van onze pneumatische therapie.

Op zeker moment kwam het meisje bij me en wij zouden beginnen met genezing der herinneringen. Ik zei: nu moet je heel stil zijn en wachten tot de herinneringen boven komen, vraag het maar aan de Heer of Hij je hierbij helpt. Op zeker moment zag zij een beeld, ze zag dat ze een mes op de rug hield. We hebben er samen om gebeden en het mes ging weg. Ze had het aan de Heer gegeven en Hij had het weggenomen. We zeiden: als de Heer het weggenomen heeft, dan moeten we niet verder gaan met de genezing der herinneringen. Ik kreeg opeens de ingeving 'dromen'. Dus we begonnen over dromen te praten. Zij vertelde mij drie dromen. Die gaven zoveel stof dat we samen over die dromen zijn gaan praten. Ik bedoel hiermee aan te geven dat de confident zoveel inbreng heeft, dat terwijl ik over genezing der herinnering wilde praten, en daartoe over wilde gaan, het hele programma gewijzigd werd door wat de confident zag en inbracht. Zo heeft de Heer het hele programma in Handen.

Verdieping van het begrip empathie

En daarom ben ik van mening dat de empathie door moet gaan. Hierdoor ontstaat de gevoelsrelatie. En hier ligt het verschil met de psychotherapeut, deze bouwt zelf de relatie op, dat doen wij niet. Want het gaat niet om de relatie met de confident en ons, maar om de relatie tussen God en de confident, waarin wij alleen maar kunnen bemiddelen. Heel belangrijk is dus dat de confident zich gaat realiseren wat hij voor God voelt en wat God in hem voelt. Hoe God met Zijn gevoelens tegenover de confident staat. Ik denk dat we ons dit nauwelijks durven realiseren. We hebben zoveel dubbele bodems. En het gaat er om te durven voelen over wat Hij over ons denkt tot in onze diepste afgronden van onze ziel. Hoe voel ik God daar aan? God is daarover tot in het diepst geïnteresseerd. Dat is soms heel vreemd, deze gedachte.

Associaties bij God

Ik zal nooit vergeten dat ik in de tijd toen ik begon als hulpprediker in Rotterdam, een vervolgklas van de Zondagschool les ging geven. Dit waren jongens en meisjes uit een buitenkerkelijk milieu die geïnteresseerd waren in godsdienstlessen, ze waren al 6 jaar op de Zondagschool geweest. Ik vroeg aan deze jongens en meisjes: vertel eens, wie is God voor jullie? Ik was stomverbaasd dat een meisje zei: God is een beest. Ik was toen nog onervaren en had nog niet veel aan inner-healing gedaan, dus ik dacht, dat meisje weet er niet veel van. Maar ze weet dat God geen mens en geen engel is, dus zal Hij wel een beest zijn. Zo kun je het gemakkelijk beredeneren. En dan kun je dus zeggen: God is een heel apart Iemand. Hij is je Vader. Maar wat voor gedachten heeft een kind uit een volksbuurt daarbij? Wat is dat, een Vader?

Later ontmoette ik een vrouw met zeer diepe religieuze belangstelling en toen ik dit vertelde, zei ze, dit kan ik aanvoelen. Ik heb niet zoveel contact met God, maar als ik aan zijn troon denk, moet ik altijd denken aan de vier dieren voor de Troon. Bij deze persoon was dus een affiniteit, God en dieren. En dan wil ik jullie wijzen op de klaagliederen van Jeremiah, waar God een Beer genoemd wordt, die je dreigt te verslinden en die je zijn tanden laat voelen. Dergelijke diepe beelden komen voor. En Jeremiah maakte toen hij zijn klaagliederen schreef, dit heel reëel mee. U merkt wel dat het inderdaad niet zo gemakkelijk is tot in alle diepte te voelen wie God is.

Contemplatie om bewust te worden van de empathie van God.

Daarom is een van de grondslagen van deze cursus de contemplatie. De contemplatie is eigenlijk een soort sensitivity-training. Dat wil zeggen (schrikt u maar niet) dat in de contemplatie men geregeld wordt geconfronteerd met de gevoelens die wij over God hebben en de gevoelens die God over ons heeft.

Het wezen van de contemplatie is de stilte waarin een vrij gevoelsverkeer ontstaat met de Heer. En waarin wij ontdekken hoe het aanvoelt hoe God tot in Zijn diepste Zijn over ons denkt en hoe Hij ons aanvoelt. De laatste tijd ben ik me diep bewust geworden dat ik nog niet tot in mijn diepste wezen had gevoeld dat Hij me liefhad. Ik weet het, ben dankbaar, heb contact met Hem, maar gevoel weet nog niet altijd wat het hart weet. Het gevoel is vaak een eigenzinnig ding. Het gaat andere wegen. Het is een paar weken geleden dat ik tegen God zei: Hoe vind U mij nou eigenlijk Heer, dat Hij zei: je bent een rare druif, maar Ik houd van je. Toen heb ik gebulderd van het lachen. Het was zo'n opluchting dat God dit tegen mij zei. Ik geloofde het wel, maar ik voelde niet dat God mij werkelijk beminde. Daarvan ben ik nog niet geheel doordrenkt. Is het u anders? Voelt u het? Sefanja zegt in Sefanja 3: 7 'God is in uw midden, een Held die verlost, Hij zal zich over U met vreugde verblijden. Hij zal zwijgen in Zijn Liefde en over u juichen met gejubel'. Nu voelt u dat in het diepste van uw ziel? Dat de Heer over u staat te jubelen? Zolang als dat nog niet het geval is heeft u inner-healing nodig. En u kunt alleen maar echte vreugde hebben met de ander als u deze medevreugde met de Heer krijgt. Want de hele empathie is een kwestie van ontferming tot in je ziel toe bewogen zijn, zoals God over ons bewogen is.

Openheid voor het gevoel.

We zijn soms ontzettend bang voor ons gevoel. We vertrouwen onze wil nog beter als ons gevoel. In dat gevoel zijn we zo onzeker. We zijn zo bang dat het gauw troebel wordt, dan vinden we onze hersens betrouwbaarder, want die schenken in elk geval klare wijn. Je weet immers wat je wilt en wat je moet kiezen. Maar ik denk dat het helemaal ten onrechte is dat ons gevoel betrouwbaarder is dan ons verstand. Daarom wil ik er ook geen doekjes om winden, dat wij zeer gevoelsmatig bezig zijn in deze cursus. Het doel is dat wij elkaar empathie bewijzen. En dat we zo van ons eigen gevoel bevrijd worden om zo tegenover onze confidenten te staan, zodat zij ook leren voelen om te voelen, omdat wij dat durven. In de bijbel lees ik hoe gevoelig God is. In Jesaia 40 tot 66 spreekt God over Zijn gevoelens. In het Hooglied gaat het om Gods gevoelens tegenover zijn Bruid, de Heer en wij. De psalmen staan vol met gevoelens van ons naar de Heer toe. De gevoelens van God mogen geen gesloten boek voor ons zijn. Het zou goed zijn nu 10 minuten in de stilte te gaan om ons af te vragen wat God voor een ieder van ons voelt. Een ieder tot in het diepst van zijn ziel God te voelen en te beleven. Alles wat u daarbij niet voelt als een jubelen van God voor u, over u en hoe u bent, dat is iets van een storing tussen God en ons. Op deze gevoelens stoelt de gevoelsmystiek bij het oefenen van het Jezusgebed.

(overgenomen door Simone Visser en voorzien van kopjes, op 24 november 2009, 30 jaar later)